Депутат Н?ртай Сабильянов «бір с?мды?ты» жария етті, елжанды ?алаулы кеше, шенеуніктерді? арасында ара?-шарап ж?не темекі лоббистері барлы?ына ?атысты зілді м?лімдеме жасады. Дауды? басы — осы к?ні ел Парламентінде т?сауы кесілген «?аза?станны? кейбір за?намалы? актілеріне салы? салу м?селелері бойынша ?згерістер мен толы?тырулар енгізу туралы» за? жобасы еді.

Б?л ??жат 2009 жылы ?абылдан?ан Салы? кодексін ж?не осы салада?ы ел за?намасын ?згерткелі отыр. Б?л за? жоба банктерге де біраз жа?сылы? ?келмек. Осы м?селені тал?ылау барысында елімізді? жа?а Экономика министрі Е.Досаев «?аза?станды? банктерде депозиті барын» мойындады, я?ни ?з ?аржысын ?з елімізде ?стайтыны аны?талды. Біра? ?аржыларын министр ?за??а салмай, жыл сайын ?зартып отырады екен.

Жа?а за? жобасында?ы дау тудыр?ан норма «алкогольдік ?нім мен этил спиртіні? ?ндірісінде ?олданылатын шарап материалда­ры­на акциз ставкасын литрі ?шін 20 те?­геден 0 те?геге дейін т?мендетуді» ?а­растырады. М?ны ?кімет «отанды? к?сіпорындар?а арнал?ан б?секелес­тік жа?дайларды ?олдау» деп т?сінді­реді. Екінші бап «?аза?станда шы?арыл­?ан ж?не экспорт?а арнал?ан темекі б?йымдарын, оларды? орын ауыстыруы (при перемещении) кезінде акцизден босатуды» к?здейді. Жа?ында ?ана к?рші Ресей енді бірер жылдан со?, е? арзан ара?-шарап ?німі 1 мы? рубльден кем болмайтын жа?дайды ту?ызу ж?ніндегі жоспарын жария етті. Оны? аясында ?алаулылар?а ?а­за?­станда?ы мына іс сора?ылы? болып к?рінген.

— М?ны? себебі не? — деп с?ра?ты т?тесінен ?ойды М?жіліс депутаты Н.Сабильянов. — ?лде бізді? шарап шы?аратын к?сіпорындар б?секеге ?абілетті болмай жатыр ма?

Жалпы, керісінше, салы?ты к?бейту керек еді! Ал сіздер азайтып отырсыздар. Екіншіден, темекі б?йымдарын акциз алымынан босату — б?л енді на?ыз с?мды?, сіздерді? тараптары?ыздан жол берілгелі отыр?ан! Біз керісінше, акцизді к?теруді, я?ни бір жа?ынан бюджетке ?осымша ?аржы т?суін, екінші жа?ынан, халы?ты? денсаулы?ын ойлап отырса?, мына жерде м?дделі топтар бізден шы?арыл?ан темекі б?йымдарынан акцизді алып тастау?а ?ол жеткізбек. Б?л еш?андай мемлекетте жо?, — деген ол, егер б?лай болатын болса, «б?­секеге ?абілетті ету ?шін» барлы? отанды? к?сіпорындарды? экспорт?а шы?аратын тауарларын салы?тан босатуды ?сынды.

«Мені? ойымша, мыналары?ыз ?л-кен ?а­телік! — деп жал?ады ойын Н?ртай Са­бильянов. — Демек, сіздерді? орта­ла­ры?ыз­да темекі б?йымдарымен ай­на­лысатын ж?не темекі шы?аратын ком­­­­бинаттарды ?олдайтын бір топ бар,
б?л — соны? істеп отыр?аны! Біз б??ан ?ар­сы­мыз». Осыдан біраз б?рын бір топ депутат темекі б?йымдарына салы?ты к?бейту, оны Ресейдегі акциз де?гейіне дейін жеткізу ж?нінде ?сыныс жаса?ан. Он­да Т?менгі палата депутаттары елі­міз­дегі темекі акцизіні? ??ны Ресейдегіден екі есе азды?ын ал?а тартады.

Б??ан ?кімет атынан жауап ?ат?ан Экономикалы? даму ж?не сауда министрі Ерболат Досаев ДС? талаптарына сілтеме жасады, жа?анды? осы ?йым?а кіру ?шін «за?намамызды соны? талабымен ?й­лес­тіруді ж?ргізуге тиіс» екенбіз. «?дейі ша­рап шы?арушылар?а жа?у ?шін енгізіп отыр?ан норма жо?» деп лоббилау айы­бына ?арсы с?з айтты министр Е.Досаев. «Темекіге келсек, ?з ішімізде, елімізде ?ткізілетін темекі ?німдеріне салы?ты к?теруді мен екі ?олымды к?теріп, ?ол­даймын! — деді экономика министрі.

— Ал экспорт?а шы?атын ?німдерге акциз­ді алып тастау керек, экспортты ?ол­дау ?ажет. Бізде темекі ?німдерін шы?аратын екі зауытымыз бар, біреуі — Ал­маты, екін­шісі — О?т?стік ?аза?стан об­лысында. Олар ?з ?німдерін бас?а ел­дерге сат?анда акцизден босатылады»

Біра? депутат ?з ?станымында табан­дады: «?ос комбинатты жауып тастаса да, темекіні? таралуына тос?ауыл ?ою?а тиістіміз!» деді Н.Сабильянов.

— Н?реке, шетелдік темекі т?рлері им­порт­пен бізге келгенде, олар да ?зінде акциз т?лемейді, — деп ?ызбаланды
Е.До­саев. — Олардан біз осы жерде аламыз оны. Сонды?тан екі рет т?лемесін деп, босатып отырмыз. Ал егер ол темекі ?німі ?з елімізді? ішінде ?алса, оны? салы?ын к?теру м?селесін бірге отырып, ?арап, ?с­темелейік. Екі есе керек болса, екі есе к?­терейік!

— Б?л — коррупциялы? норма! — деп шорт кесті ?алаулы.

— Н?реке, б?л еш?андай коррупция-лы? норма емес, — деп к?йіп кетті ми­нистр. — Егер шекараны кесіп ?тсе, ол экс­портты? ?нім болады, егер кесіп ?т­песе, саналмайды.

Біра? ?ккі к?сіпкерлер за?ны? б?л те­тігін айналып ?тетін жолды бая?ыда тап­?ан. «Мен бизнесте ж?мыс жаса­?ан­мын, — деп ескертті Н.Сабильянов. — Ма­?ан ертегі айтпа?ыз, Ерболат. Оны? ?алай жа­сайтындарын білеміз. Б?л — кор­рупция­лы? норма. Біз осы тетік ар?ылы ?з хал?ымызды ула?алы отырмыз». Б?л жерде с?з «реэкспорт» ж?нінде болып отыр. ?айталама салы? салу болмайтынын жа?сы білетін алая? к?сіпкерлер ?німді алдымен, экспорт ??сатып, сырт?а алып кетеді, со?ынан елде сату ?шін ?айта алып келеді. Кезінде баз біреулер тіпті ?з ?ні­мімен шекарадан кесіп ?тпей-а?, осы схеманы ж?зеге асыр?аны м?лім бол?ан. Оны Экономдаму министрі де білетін болып шы?ты. «Салы? ж?не кеден ко­ми­теттері о?ан жол бермеу ?шін ?арайды, — деп сендірді Ерболат Досаев. — Біз бая­?ыда?ы схеманы білеміз, алкоголь ?нім­дерін елден шы?арып ?кетіп, артынан ?айта кіргізетін. Біз ?айта елімізде ондайды? енді еш?ашан болмауы ?шін м?дделіміз! Алайда ?лгі к?сіпорындарда ??рыл?ан ж?мыс орындарын са?тап ?алу ?шін мына норма ?ажет. Егер ?німін экспорт?а шы?ара алмаса, ол комби­наттарды? керегі ?анша?»

— Біз ?ндірілетін алкоголь ж?не темекі ?німдеріне салы? салу м?селесіне ?андай жа?дай болмасын, ?айта ораламыз! — деп сендірді депутаттарды ?з кезегінде ?аржы вице-министрі Дулат Ер?ожин. — ?йткені темекі ?німдері бойынша бізді? ми­нистрлік аясында белгілі бір ымыра-консенсус табылды. Спирт бойынша біз ендігі алкоголь ?німдерін ?ндірушілермен, соларды? ?ауымдасты?ымен кездестік. 2014 жылдан бастап, кез келген жа?дайда біз акцизді к?теруді бастаймыз. Олар м?­ны т?сініп отыр. ?азір акциз ??нын ?анша рет ж?не ?андай де?гейге дейін к?теруді? экономикалы? есептемелері ж?руде.

Ерте ме, кеш пе, ел ішінде темекі ж?не алкоголь ?німдеріне салынатын салы? еселеп артады. ?алаулылар «осыны т?­сініп отыр?ан темекі ж?не ара?-шарап алпауыттары ?сынылып отыр?ан за?ды? ?згерістерді «реэкспорт» схемасын ж?зеге асыру ?шін пайдаланбай ма?» деп ?ауіп­тенеді. Демек, ?кіметке тиісті ??рылым­дары ар?ылы ондай алая?ты?пен к?ресті к?шейту талап етіледі.

Айт?андай, жа?а за? жобасы аясында ?аза?стан жолдарында «джип» айдап ж?р­­ген ?ожайындар?а салынатын салы? ар­туы м?мкін. М?жіліс депутаты М.Тіні­кеев ?кіметке ?оз?алт?ышыны? к?лемі

4 литрден асатын авток?ліктерге салы­натын салы?ты к?теру ?сынысымен шы­?ып отыр. «Автоинспекция департа­мен­ті­ні? дерегінше, ?аза?станда ?оз­­?алт?ышыны? к?лемі 4 литрден асатын 56 мы?нан астам авток?лік бар, — деді М?хтар Тінікеев.

— Бі­ра? Салы? комитетіні? дерегінше, олар­дан т?сетін салы? ж?здеген есе т?­мен».

— Б?л ?згерістер арасында ондай нор­ма жо?, — деді Экономикалы? даму ми­нист­рі Е.Досаев. — Біра? Салы? ко­ми­тетімен бірге сізді? ?сынысы?ызды та?ы да ?араймыз. ?йткені мен ?оз?алт­?ы­шыны? к?лемі 4 литрден асатын к?­ліктерді? Ішкі істер министрлігінде тіркеуде шын м?нінде ?аншасы т?р­?ан­ды?ы туралы статистика?а ??ілгім келеді. Оны? ?стіне, Кеден ода?ыны? тиісті нормасы к?шіне енгелі бері ?оз­?алт­?ышыны? ау?ымы ?лкен к?ліктерге са­лынатын салы? к?лемі де ?згерді. Біз б?л м?селені за? жобасы бойынша ж?мыс тобыны? отырыстарында ?араймыз! — деп шегеледі министр.

Айхан Ш?РIП

Источник: liter.kz

Рубрика: