Sorry, this entry is only available in Казахский For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Алда?ы жыл — Жылан жылы. ?аза? ?шін Жылан жылы 21 наурызда бір-а? кіреді. Ал ?ытай к?нтізбесі бойынша 2013 жылды? 10 а?панында басталады. Ал ?лемдік ?рдіске айнал?ан Жа?а жыл бойынша есігімізден ?ш-т?рт к?ннен со? атта?алы т?р. Ендеше есігі?ізден енгелі отыр?ан «Жылан жылы» жа?сылы? мол болсын деп тілейік. Алдымен осы жыл ?ожайыны — жыландар жайлы не білеміз?

?немшіл ??м ?ділетті
Жылан жайында ж?рт пікірі к?біне ?ате шы?ып жатады. Б?рі­міз жыланды ісі де, т?р-т?сі де ?а­тып ?ал?ан суы??анды ж?ндік есебінде к?реміз. Шын м?нінде жы­ланны? дене ?ызуы ?зге де жан-жануардыкіндей т?рліше ?з­геріп отырады: белсенді жа?дайда, м?селен жемін аулау кезінде ?ы­зуы к?терілетін болса, жай жат­?ан­да керісінше т?мендейді. ?й­ы?­тап жат?ан жыланда зат алмасу процесі м?лдем то?тайды, ж?рек ж?мыс істеуін ?ояды. Міне, энер­гияны ?немдеуді? на?ыз ?лгісі! Жыланны? осы ?асиетін бізге берсе, шаршап-шалды?пас едік-ау, ?!
Бізге, адамзат?а ?ара?анда, жыландар ?лденеше есе сезімтал болып келеді. Олар ?ара??ы б?л­медегі ?ара мысы?ты оп-о?ай тауып алады. ?лы із кесуші Шер­лок Холмс айт?андай, жыландар мыл?ау, біра? са?ырау емес. Олар ?те ?лсіз дыбысты? ?зін ?алт жі­бермейді, м?ны? б?рі бізді? ??­ла?пен еститініміздей емес, жы­лан­ны? ж?мба? жаратылысына сай іске асып жатады.
А?ыры жылан жайлы с?з ?оз­?а?ан со?, оларды? махаббатына да м?н бере кетейік. ?здеріні? к?йлеп-билейтін маусымдарында бірнеше ата жылан ана жылан­дар?а ие болу ?шін балуандарша белдеседі, я?ни бір-бірін ты?сы­рып жерге жаныштайды. Бір ?а­дап айтарлы? н?рсе, б?л арада ?у­лы?, арамды? деген ж?рмейді, жыландар за?ы ?те ?ділетті. Же?ілгені бірден ?рыс ала?ын тас­тап шы?ады. Ана жылан махаб­батын жал?ыз емес, екі-?ш ата жылан?а сыйлайды.

Айда?арлар асай бермейді
Жыландар ?те ?ауіпті ж?не адам?а жиі шабуылдайды деген пі­кір ке? жайыл?ан. Жылан ба?у­шыларды? айтуынша, адам?а тек улы ?ара мамба, корольдік кобра, австралиялы? тайпан сия?тылар ?ана шабуылдайды екен. Оны? ?зінде де «тыныш жат?ан жылан­ны? ??йры?ын басатын» к?біне адамны? ?зі к?рінеді.
?ндістанды?тар «жыланмен бетпе-бет кездесе ?алса?, к?зіне к?зі?ді тік ?адап, ?оз?алмай ?ол ?усыр, сонда ол ?зі-а? жайына кетеді» дейді.
Жыланны? ша?уынан ?оры?­пайтын адам жо?. Біра? жылан ?сіруші к?сіби мамандарды? бірін жылан ж?з рет ша?ып алса да, т?к болма?ан — тірі, аман-сау ж?ріп жат?анын жа?ында теледи­дардан к?рсетті. ?лгі маман ?йін­дегі ж?з ша?ты жыланны? ?ор­шауында ?зін ?амсыз сезінетінін айтады.
Е? улы жылан ша?ып ал?ан­ны? ?зінде адам?а ?з ?ауіп­сіз­дігіні? алдын алу ?шін жеті-сегіз са?ат уа?ыт ?алады екен. Кейде жылан ша??ан жерді электр тогы­на ?р?ызып та емдеуге болатын к?рінеді.
Сонан со?, жыландар ?з ?мі­ріні? к?п б?лігін то? к?йде ?т­ке­реді. Таби?ат оларды солай жарат­?ан: жа?адан д?ниеге келген жы­лан аптасына бір рет азы?­танса, ?лкендері — онан да сирек, ал анаконда мен питон сия?ты алыптар екі айсыз н?р сызбайды. Тіпті онша ?лкен де емес олжасын ж?ту?а жыландар шамамен жиыр­ма-отыз минут ж?мсаса, оны? ?орытылуына д?л ?анша уа?ыт кететіні бір ??дай?а м?лім.

Кинода?ы алыптар
Кинода алып жыландар адам­дарды тарпа бас сал?анын, немесе ?уып жетіп ж?тып жібергенін к?рсетіп жатады. М?ны? б?рі ер­тегіден алын?ан. Кинода ?лбетте жыландарды? жылдамды?ы арт­ты­рылып беріледі. Тіпті ?лемдегі е? жылжы?ыш жылан — ?ара мамбаны? ?зі (са?атына он то?ыз ша?ырым) ?аш?ан адамды ?уып жете алмайды. Та?ы да: киногер­лерге ?алай да ?серлі етіп к?рсету керек бол?анмен, шын м?нінде жылан ша??аннан бол?ан ?лім анау айт?андай драмалы емес.
«К?н бат?аннан та? ат?анша» фильмінде д?у питонмен ?арнын т?йістіріп билейтін Голливуд ж?лдызы Сальма Хайек, ?осылып билеген ?з серігін ?за? жылдар бойы елжірей еске алумен болды: ал?ашында ?атты ?оры??ан, ал сонсо?, жа?ын танысып ал?аннан кейін екі елі ажырамастай бол­?ан. «Ма?ан м??гілік ажырамастай сенімді серік б?йырды» деген оны? с?зіне ?айтіп иланбассы??

?ожайын келгенше «?орылдайды»
?зіміз айта беретін атышулы Америкада он ?ш миллион адам ?йінде жылан асырайды екен (жылан ба?атындар ит ?стау­шы­лардан кейінгі екінші орында). Неге? Б?лені? б?рін білетін алыс жа?алау еліндегілер ?йде жылан ?стауды? тиімділігін де біліп ал­?ан: бір айда бір-а? рет азы?тан­дырасы?. Артын тазалап та?ы ж?рмейсі?. Б?лмесіне шамалы ??м не топыра? т?сеп, жасанды жапыра? г?лдермен к?ркемдеп ?ойса? болды, екі метр болатын жыланны? ?зі-?зін ерекше к?тім­де жат?андай сезінеді. Егер жол­са­пар?а немесе демалыс?а кететін болса?ыз, ?йдегі жылуды ажыра­тып, ала?сыз жол?а шы?а бересіз. Ал сізді? жыланы?ыз ?олайсыз ауа райы бастал?ан екен ?ой деп, бірден ?йы?тау?а кіріседі. ?о­жайын келгенше, «?орылда?аны» сол.

Жылан жылдары тарихта несімен ерекшеленеді?
?ара?ыз: 1905 жыл — бірінші орыс т??керісі, 1917 жыл — а?пан буржуазиялы? т??керісі ж?не ?лы ?азан т??керісі, 1929 жыл — ?аза?ты? мал-м?лкін т?ркілеу, 1941 жыл — екінші д?ниеж?зілік со?ысты? басталуы, 1953 жыл — Сталинні? к?з ж?муы, 1989 жыл — Арменияда?ы алапат жер сіл­кінісі, 2001 жыл — Нью-Йорктегі 110 ?абат ?йді ?ират?ан теракт, 2013 жыл — ?..
Жылан жылды? ?те к?рделі символы болып табылады. Бір жа­?ынан ?атал, суы? ж?не есеп­?ой, екінші жа?ынан ойшыл дана, философ. Шы?ыс к?нтізбесі бо­йын­ша, алда?ы жылды ?ара су жыланы деген ??ым ?алыптас?ан. ?ытай а?ызы бойынша, Будда жан-жануарлар?а жыл атауын ?лестіргенде, м?шелдік атау?а ие болу ?шін алтыншы болып жылан жер бауырлап жеткен екен. Жал­пы, м?шелдік жыл санауын к?ш­пенді т?рік халы?тары, я?ни ?а­за?­ты? ар?ы бабалары енгізген деген д?йекті ?ылыми пайымдау барын да ескеріп ?ойы?ыз.
Жалпы айт?анда, Жылан жылы тарихта талай рет жай­сызды?ымен есте ?алса да, ж?л­дыз­шылар алда?ы жылды жа?сы­лы??а бастайтын жыл деп са­най­ды. Жылан асы?пайтын, жай ?имылдайтын ж?ндік бол?а­нымен, ?ала?ан уа?ытында ш??ыл б?рылыс та жасай алады. Сонды?­тан керек кезінде к?рт б?рылыс та керек. Жыланны? ашу?а емес, а?ыл?а салып шешетін тактикасын ?олданса?ыз, ?немі ?тыс?а шы?а­сыз. Ж?лдызшыларды? пікірінше, б?л жылы, ?сіресе, с?зден г?рі іске бейім, шаруасын тап-т?й­на?­тай ат?арып, со?ына дейін апара алатын, табысты кездейсо? с?т­тілік­терден емес, тек ?ана ма?дай тер, адал е?бектен іздейтін жан­дар­ды? жолы болма? екен. А?­ша?ызды шашпа?ыз, жыланны? ?ата? есеппен ж?ретінін жа­ды?ыз­?а то?ы?ыз.
Жылан жылдарды? ішіндегі е? ??пиялысы. Жылан жылы ту­?ан ата?тыларды? к?бісі теологтар мен философтар, банкирлер еке­нін к?руге болады. Б?л жылы ту­?андар физикалы? жа?ынан к?шті болма?анымен, ?з жолын адаспай табатын, жолы бол?ыш жандар. Олар тек ?з а?ылымен ж?ріп, ?з­гені? ?ателігінен саба? алады. К?зімен к?ріп, ??ла?ымен естіме­се, еште?еге сенбейді. ?зге жан­дар­ды танып, ба?алау жа?ынан ?ателеспейді десе де болады. ?те са? бол?анды?тан, ?те сирек ?а­телеседі. Жылан е?бек?ор адам­дарды с?йеді. Сонды?тан да теті­гін тауып, тынымсыз е?бек ет­се­?із, тым жа?сы ?ор жинап ала алатыны?ыз?а сене бері?із.

Жылды ?алай ?арсы алу керек?
Жылан ай?ай-шу мен ?и­мыл-?оз?алыстан г?рі, тынышты? пен сабырлылы?ты жа?сы к?реді. Сонды?тан ж?лдызшылар келер 2013 жылды туыстары?ызды? не болмаса жа?ын достары?ызды? арасында ?арсы алулары?ыз?а ке?­ес береді. К?йбеле? тіршілік­тегі к?йкі ойлардан арылып, к?­тері?кі к??іл к?йде ?арсы алу?а бар к?ші?ізді салы?ыз. Сізді? б?л ?рекеті?ізді Жылан жылы ес­ке­ру­сіз ?алдырмайды.
Жа?а жыл?а дайындалу бары­сында киімге де назар б?луді ?мытпа?ыздар. 2013 жылды ?арсы аларда ?ара, к?ре? к?к, сондай-а? жасыл т?сті киім та?даса?ыздар ??ба-??п болады. ?йел заты ?шін жылтыр т?стес маталар ?зекті. Ал еркектер галстугіне жылан іспет­тес ою ?олданса болады. Бастысы, Жылан ??ыптылы? пен ашы?ты?­ты ?нататынды?тан, киімі?ізде бір ?ылау болмауын жіті ?ада­?ала?ыз.
?орыта айт?анда, келер жыл — Жылан жылы жайлы болып, жама?ат?а тек жа?сылы? ?келсін деп тілейік.

Т?ре?али Т?ШЕНОВ

Рубрика: