Sorry, this entry is only available in Казахский For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Елімізге мемлекеттік сапармен Түрікменстан Президенті Гурбангулы Бердімұхамедов келіп қайтты. Әріптесімен алдымен Ақордада Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев оңаша кездесті. Жеке, жүзбе-жүз әңгімелесу барысында екіжақты қарым-қатынастардың негізгі бағыттары бойынша бірлескен іс-қимылды жандандыру мәселелері қозғалды. Атап айтқанда, президенттер сауда-экономика, отын-энергетика және көлік транзиті салаларындағы өзара тиімді ынтымақтастықты өркендету жайын қарастырды. Бұл ретте мәдени ықпалдастық мәселелері бөлек сөз болғандығын айта кеткен жөн.


Шыны керек, Түрікменстанның Түркия­мен мәдени-гуманитарлық серіктестігі мықты, ал қазақстандық зиялы қауым өкілдерінің бәрінен бұрын Ресей мәдениетімен тығыз бай­ланыста екендігі жасырын емес. Респуб­ликаларымыздың кезінде бір Одақта бол­ғандығына, қазір бір аймақта екендігімізге қа­ра­мастан, қазақ пен түрікмен интелли­ген­циясы тонның ішкі бауындай жақын арала­-сып отыр­ған жоқ. Екі ел басшысы өзара әңгімелесе келе, осы олқылықтың жойылуына ықпал етуге ұйғарғанға ұқсайды. Сөз басында Нұрсұлтан Назарбаев та Түрікменстан пре­зидентінің Қазақстанға сапарының маңыз­дылығын атап өтіп, көршілес екі елдің мәде­ниет, тіл, дін және рухани салалардағы жа­қындығына екпін түсіре сөйлеген еді. Ал жоғары деңгейдегі келіссөздер қоры­тындысында Қазақстан мен Түрікмен­стан­ның «Зиялылар форумын» өткізетіндігі мәлім бол­ды. Мұны екеуара кездесуден кейін ақпарат құралдары үшін бірлескен мәлімдеме жа­саған Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев мәлім етті.
– Қазақстан мен Түрікменстан арасында мәдени-тарихи байланыстар алдағы уақытта одан әрі тереңдей түседі, – деді ол. – Біз «Тү­рік­менстандағы Қазақстан күнін» және «Қа­зақстандағы Түрікменстан күндерін» өткізу туралы келістік. Бұған қоса, Зиялылар форумы мен Іскерлер форумын да өткізу туралы уағ­даластық. Мұның барлығы біздің халықта­рымызды жақындата түседі, ынтымақтас­ты­ғымызды, байланысымызды арттырады.

– Шынында, тарих, тіл, мәдениет ортақ­тығының біздің серіктестігіміздегі маңызы зор, – деді Гурбангулы Бердімұхамедов. – Біз сіздердің дара әрі бай мәдениеттеріңізге ерекше құрметпен қараймыз. Сөз жоқ, бұл кездесу екіжақты ынтымақтастыққа айрықша серпін береді және біздің байланыстарымызды нығайтуға ықпал етеді. Бұған қоса, жас ұрпақтың да араласып-құраласуына жағдай жасалмақ. Н.Назарбаев оқу қуған түрікмен жастарының біздің елі­міздегі халықаралық деңгейдегі жоғары оқу орнында ғылымды игере алатындығын біл­дірді. Атап айтқанда, Назарбаев Университеті бауырлас көрші ел үшін алыс шетелдегі ғылым ордаларына балама бола алар еді. Өз кезегінде қазақстандық жастар үшін де бұл елге барып, мамандық игеруге жол ашылмақ: Түрікменстан да өзінде халықаралық білім нарығында же­текші әлемдік ЖОО-лармен бәсекелесуге тиісті ғылым ордасын құрып жатыр екен. Оның әрине, өзіндік сырлары бар, бірақ Кеңес Одағының қамытынан құтылып, Азат­тық айдынына сүңгіген қос ел бір-бірімен дипломатиялық қарым-қатынастарды тек 1993 жылы ғана қайта орнатыпты. Осы орайда екі жақтан үкіметтік делегация өкілдері қа­тысқан кең ауқымдағы келіссөздер барысын­-да Нұрсұлтан Назарбаев қос мемлекет ара­сында дипломатиялық қатынастар орнауы­ның 20 жылдығына орайлас өтіп отыр­ғандықтан, бұл сапардың символдық мәні бар екеніне назар аудартты.

Елбасының айтуынша, бұл кездесу тағы бір жайтқа байланысты тарихта қалмақ. «Сіз­дің сапарыңыз аса маңызды тарихи оқиғаға – Қазақстаннан Түрікменстанға бағыт алатын, ары қарай Иран аумағы арқылы Парсы шы­ғанағына дейін жететін темір жол учаскесінің ашылуымен сәйкес келді. Бұл әлемдік мұхит­тағы ірі порттарға шығуымызға мүмкіндік бе­реді. Көліктік коммуникациялар біз үшін өте маңызды мәселе болып табылады. Сондықтан да мен бұл оқиғаны тарихи деп атап отырмын» деді Н.Назарбаев.
Айтқандай, артынша қос мемлекет бас­шыларының кездесуі Ақтауда, екі елге ортақ Каспий жағалауында жалғасқан. Нұрсұлтан Назарбаев пен Гурбангулы Бердімұхамедов «Өзен – Берекет – Горган» жаңа темір жол құрылысының қазақстандық-түрікмен телімінің іске қосылу салтанатына қатысты. «Енді келер жылы бұл жолдың қалған бөлігін салып біту ғана қалады, – деді Қазақстан Көшбасшысы. – Сонда Қазақстан Түрік­мен­стан арқылы Парсы шығанағына, ал Тү­рікменстан Қазақстан арқылы Ресейге және одан әрі Еуропаға шыға алады. Бұл – біздің бірлескен ерен жұмысымыздың нәтижесі».

Қазақстан Президенті Түрікменстан­нан бастау алып, Қазақстан арқылы Қытайға ұзайтын газ тасымалдау жүйесінің қуатты­лығын келешекте 65 миллиард текше метрге дейін жеткізу жоспарланып отырғандығын хабарлады. Қазіргі таңда бұл жүйемен 40 мил­лиард текше метр «көгілдір отын» ағын­дауда. Қос мемлекет басшысы Ақтауда – Түрік­менстанның, ал осы елдің Түрікменбашы қаласында – Қазақстанның консулдығын ашуға уағдаласты. Сонымен қатар Нұрсұлтан Назарбаев түрікмендерге Қазақ елінде салы­нып жатқан жаңа көліктік «күретамырларды» «аспанасты елінің» алып нарығын игеруге бел­сенді пайдалануды ұсынды: «Біз бүгінде Жезқазғаннан Ақтауға дейін темір жол салу­дамыз, ол Түрікменстанға Қытай нарығына темір жолмен шығуға, біз тұрғызып жатқан «Қорғас» мемлекетаралық орталығына қаты­суға мүмкіндік береді. «Батыс Қытай – Батыс Еуропа» автокөлік дәлізін де Түрікменстан осы мақсатта әжетке асыра алар еді».

Елбасы«Түрікменстанды өңірдегі ең жа­қын ел, тату көрші,сенімді әріптес ретінде қарастыратынын» айтты. Ал Түрікменстан басшысы Қазақстанды өз елінің «басымдық­-ты әріптесі» деп мәлімдеді. Бұл бауырлас екі елдің арасына сына қаққысы келетін арам пиғылды жандарға берілген белгі болуы керек. Көрінгенді сылтауратып, қос мемлекет шека­расында қазақстандықтарды «құрықтау», байлап-матап әкетіп, қамап тастау секілді жа­распас әрекеттер де сап тыйылуға тиісті. Гурбангулы Бердімұхамедов осы сапары барысындағы келіссөздер «екі елдің ары қарай да өңірлік оң үдеріске жәрдемдесуге, бір-бірінің ілгерілеуі мен гүлденуіне ықпал етуге дайындығын растағандығын» айтты. Қазақ­стан мен Түрікменстан басшылары келер жылы АҚШ және коалиция әскерлері шыға­рылғаннан кейінгі Ауғанстандағы ахуалды реттеу шаралары жөнінде жан-жақты ақыл­дасқан, сондай-ақ Каспийде және Аралды құтқаруда екіжақты өзара іс-қимылдың көк­жиегін белгілеген екен. Бұған қоса, қос мем­лекет БҰҰ, ЕҚЫҰ және ТМД аясында ын­тымақтастықты жалғастыруға уағдаласты. Назар аударар жайт, Гурбангулы Бер­ді­мұхамедов «бейтарап Түрікменстанды» ары қарай оқшаулауға емес, енді өзге елдермен ықпалдастығын арттыруға ден қойғандай. Осы орайда Елбасы әріптесіне: «Біз сіздің жүргізіп отырған Түрікменстанның әлеу­мет­тік-экономикалық өмірін жаңғырту саясатын жоғары бағалаймыз!» дей келе, сонымен бірге Түрікменстан президентінің халықаралық қо­ғамдастықпен, соның ішінде аймақ бойынша көршілерімен ынтымақтастықты жандан­ды­руға бағытталған бағдарын да ресми Астана­ның қолдайтындығын мәлім етті.  Түрікменстан президентінің мемлекеттік сапары қорытындысында екі ел басшысы «Бір­лескен мәлімдеме» қабылдады. Мұның сыртында екі елдің сыртқы саясат мекемелері арасында ынтымақтастық бағдарламасы мен хаттамасына қол қойылды. Еліміздің Ұлттық ғылым академиясы болса, Түрікменстанның Ғылым академиясымен келісімге отырды. Сондай-ақ «ҚТЖ» Ұлттық компаниясы түрік­мендік әріптесімен ынтымақтасуға уағдала­сып, тиісті меморандум бекітті. Қазақстан Көшбасшысы Түрікменстан басшысының «бұл сапары достық және ба­уырластық рухын нығайтуға серпін бере­тін­дігіне» сенім білдірді.

 

http://www.aikyn.kz

Рубрика:

Sorry, this entry is only available in Казахский For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Елімізге мемлекеттік сапармен Түрікменстан Президенті Гурбангулы Бердімұхамедов келіп қайтты. Әріптесімен алдымен (далее…)

Рубрика: