Sorry, this entry is only available in Казахский For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

пппҚазіргі уақытта ел тұрғындары үшін жылжымайтын мүлік (пәтер немесе тұрғын үй) сатып алу мақсатында ипотекалық кредит алу күннен-күнге қиындап барады. Сонда Қазақстан банктері ипотекалық дағдарысқа ұшырай бастағаны ма, қалай?

Бұған ең алдымен, банктердің тұрғын­дарға ипотекалық несие беруден бас тартуы үлкен кедергі келтіріп отыр. Тіпті кейбір банк­тер ипотекалық несиені берудің шарт­тарын анағұрылым қиындатып жіберді. Мы­салы, несие беру жағынан халықтың кө­ңілінен шығып жүрген банктің бірі – «Қаз­коммерцбанк» басшылары үстіміздегі жыл­ғы қараша айынан бастап ипотекалық не­сие беруді үзілді-кесілді тоқтатты. Банк са­рапшыларының пікірінше, көп көлемде-гі қар­жыны ұзақ мерзімге – 20 жылға қа­рыз­ға беру банк үшін тіпті де тиімді болмай отыр. Бұл жөнінде «Қазкоммерцбанк» АҚ-тың кредит беру департаментінің басшысы Жұмабек Мамұтов: – Рас, біздің банк біраз уа­қыттан бері теңгемен ұзақмерзімдік не­сие беруді тоқтатуға мәжбүр болды. Бұл қар­жы нарығында орын алып отырған проб­лемалармен тығыз байланысты. Де­ген­мен ұзақмерзімдік несие беруді тоқ­татып қана қоймай, оның тиімді жолдарын да іздестірудеміз. Мәселе қалай шешілсе болды, ұзақмерзімдік кредит беруді қайта жандандыруымыз мүмкін, – дейді.
Алайда көпшілікті толғандырған ипо­те­калық кредит беру мәселесі туралы ба­сым көпшілік банктердің қызметкерлері әзір­ге, жұмған ауыздарын ашпай отыр. Ал Қа­зақстанның ипотекалық компаниясы тұр­ғын үй сатып алуға бөлінген кредиттердің соң­ғыларын тұрғындарға беруде. – Алдағы жыл­дан бастап тұрғын үй сатып алуға бе­рілетін ұзақмерзімдік кредит беруді толық тоқ­татамыз. Өйткені тұрғын үй бағасының күрт қымбаттауына байланысты елдің кредит алуға деген ынтасы азайып барады. Бұл – біріншіден. Екіншіден, бұған жала­қы­ның бастапқы қалпында қалуы және кре­дитті қайтару барысында төленетін қар­жы пайызының көп жылдан бері қаралмауы да себеп болып тұр, – дейді Қазақстанның ипо­текалық компаниясының мамандары. Ал экономист Мирас Бәйтенұлының пі­кі­рінше, банктердің ұзақмерзімдік ипо­те­калық кредит беруден бас тартуының басты се­бебі басқада көрінеді.
– Мысалы, бір банк сан мыңдаған тұр­ғынға теңгемен ұзақ мерзімге ипотекалық кре­дит берді делік. Егер күтпеген жерден тең­­ге девальвацияға ұшырай қалса, сөз жоқ, әлгі банк мұның зардабын тартады. Бұған қо­са, банк атаулының ұзақмерзімдік кре­дит беруді уақытша болса да тоқтата тұруы – қар­жы нарығындағы қалыптасқан жағдай. Сон­дықтан бүгін-ертең немесе таяу уақытта ипо­текалық несие нарығында ілкімді «қо­з­ғалыс» болуы мүмкін деп айту өте қиын, – дейді Мирас Бәйтенұлы.
Бұл тұста несие мәселесін зерттеп жүр­ген сарапшылардың мына бір ой-пікіріне де назар аударған жөн. Олар­дың айтуынша, халық арасында қаржы мәселесіне қатысты ежелден қалыптасқан бір жайт мынандай. Егер ойламаған жерден жылжымайтын мү­ліктің бағасы күрт аспандай бастаса, әліп­тің артын бағып, қаржысын қолында «уыс­тап» отырған бәзбіреулер қолындағы бү­кіл қаржысын дереу өздері ұнатқан жыл­жымайтын мүлікті сатып алуға жұмсайтыны ақи­қат. Сөз жоқ, мұндай уақытта қаржы на­­рығындағы сең өздігінен қозғалып, тұр­ғындар абыр-дабыр күй кешетіні анық. Өйт­кені қаржы нарығының заңы осын­дай!
Экономист-сарапшылардың енді біреу­лері елімізде әлі күнге ипотекалық кредитке деген сұраныс өте үлкен екендігін айтып дау­рығуда. – Қазір қай аймаққа барсаңыз да үйсіз-күйсіз, тұрғын үйге қол жеткізе ал­май жүрген тұрғындарды байқайсыз. Се­бебі Қазақстанда жыл сайын бар бол­ғаны алты, жеті миллион шаршы метр тұр­ғын үй салынады. Ал бұл – халықтың тұр­ғын үйге деген сұранысын қана­ғат­тан­дыра алмауда. Менің ойымша, ел Үкі­меті жыл сайын салынатын үйдің ауқымын 10 – 12 миллион шаршы метрге жеткізгені аб­зал. Сондай-ақ ипотекалық кредиттің пайыз­дық мөлшерін анағұрлым төмендету ар­қылы тұрғын үй мәселесін шешуге бо­лады. Әйтпесе, «баяғы жартас, сол жартас» күйінде қалуы әбден мүмкін, – дейді эко­номист Олжас Құдайбергенов. Экономист айт­қан тағы бір маңызды мәселе, дәл қазір­гі күні жаңадан салынып, пайдалануға бе­ріліп жатқан үйлердің кем дегенде 20 – 30 пайызы ипотекалық кредит жағдайында са­тып алынуда. Демек, ипотекалық кредит мә­селесінде қолдан дағдарыс жасаудың еш қа­жеті жоқ. Ең бастысы, егер ұзақмерзімдік ипо­текалық кредит беру тоқтатылған жағ­дай­да тұрғын үйлерді сатып алу көрсеткіші де күрт бәсеңдейді. Ал бұл – кең-байтақ елі­мізде көпқабатты тұрғын үй салу қар­қыны бүгін болмаса да, күні ертең тұра­лай­ды деген сөз.

Молдахметұлы Жомарт

http://www.aikyn.kz/articles/view/35635

 

Рубрика: