Sorry, this entry is only available in Казахский For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Мемлекеттік тіл ұлтаралық қарым-қатынастар саласындағы саясаттың өзегіне айналады. Кеше Ақордада өткен  этносаралық қарым-қатынас мәселелері бойынша арнайы республикалық кеңесте Мемлекеттік хатшы Марат Тәжин осыны білдірді. Бұл жиынға Қазақстан халқы ассамблеясының өңірлік хатшылықтарының жетекшілері, ҚХА-ның Ғылыми-сарапшылық кеңесінің мүшелері,сондай-ақ министрліктер мен ведомство басшылары, Президент Әкімшілігінің өкілдері, облыстар мен Астана және Алматы әкімдерінің орынбасарлары қатысты.

 

Кеңесте сөз сөйлеген М.Тәжин мем­ле­кеттік тілдің «этносаралық қатынастар саласындағы интегративтік фактор ретіндегі» рөлін дамыту қажеттілігін мәлім етті. Ол «мемлекеттік органдар өз жұ­мысының «негізі» ретінде – қазақ тілінің дәл осы интегративтік рөлі мен функция­ла­рын орындау мәселесін алулары тиіс» деп атап көрсетті. Өйткені бұл Президент­тің «Қазақстан – 2050» стратегиясында айрықша нықталған.

– Бүгінгі әлемде не болып жатқанды­ғына қараңыздаршы! – деді Марат Тәжин. – Дамыған әлемнің көптеген елдерінің өздері қуатты иммиграциялық шаралармен, нормаларымен, тосқауылдармен оқ­шауланып жатыр. Кез келген ел, тіпті бұған дейін этностық қарым-қатынас саласын­да барынша либералды саясат жүргіз­ген­дерінің өздері бүгінде өте қатаң нор­мативтерге, мемлекеттік тілді міндетті түрде білуге бағдарлануда. Осындай нор­мативтер Германияда, Ресейде қо­йылу­да, – деді Мемлекеттік хатшы. Солтүстік көршіміз мәселен, «РФ азаматтығын» алудан үміттілер түгіл, қазір тіпті елге келіп, жұмыс істеуге тілек білдірген миг­ранттарды да орыс тілін білуге міндеттей бастады.Егер қазіргі кезде «гастарбайтер» орыс тілінен эмтихан тапсыра алмаса, Ресейде жұмыс істеу құқығынан мүлдем айырылып, елден қуылады.

Қазақ елі бұл істе мейірбандылық, қо­нақжайлылық танытып отыр. Мем­лекеттік хатшы да Қазақстанның, керісінше, бұл бағытта «әзірге өте демократиялы және либералды көзқарас танытып отыр­ғандығын» айтты. Бірақ енді еліміз де мемлекеттік тілдің рөлін күшейтуге бет алды.

– Мемлекет басшысының Жолдауына сәйкес, негізгі түсінікке сәйкес, қазақ тілі­нің интегративтік рөлі біздің ұлтара­лық қатынастар саласындағы саясатымызда тәжірибеде қолданылатын факторға айналуға тиіс!–деді жиналғандарға Ма­рат Тәжин. – Бұл дұрыс және қалыпты. Біз­де ендігі бұған қалай қол жеткізудің түсіні­гі бар. Бірақ біз оны өзіміз үшін ашық тұ­жырымдап алуға тиіспіз. Мұнда тұр­ған жаман ештеңе жоқ, – деген Мемлекеттік хатшы ҚХА атынан келген өзге ұлт өкілдеріне, мемлекеттік органдар бас­шы­ларына мемлекеттік тілдің өз тұғыры мен рөлін нығайтуы «қазіргі заманғы бү­кіләлемдік тәжірибе» екендігін қайталап, нықтады.

Қазақстанда тілі бойынша қазақтар да, өзге ұлт өкілдері де кемсітілмеуі тиіс. Ма­рат Тәжин азаматтарды этникалық және басқа да белгілері бойынша бір-біріне қарсы қоюдың кез келген талабы мем­лекеттің қатаң реакциясын тудыруы керектігін қадап айтты.

Кеңес барысында М.Тәжин ұлтаралық қа­тынастар саласындағы Елбасының «Қа­зақстан – 2050» бағдарламасынан туындайтын бірқатар жаңа міндеттерді белгіледі. Оның байламынша, бұл міндет­тердің ең алғашқысы – қоғамдық келісім болмақ. Ал ел ішіндегі ынтымақтың негі­зінде «азаматтар мен мемлекет арасындағы сенімді қалыптастыру қағидаты» жата­ды.
– Екіншіден, «азаматтардың құқықта­ры­ның теңдігін қамтамасыз ету және іс жү­зінде жүзеге асыру» міндеттеріне бар­лық ведомстволардың назар аударуын кү­шейту қажет, – деген Мемлекеттік хат­шы құқық қорғау органдарына қайы­рыл­ды: «Тағы да атап көрсеткім келеді: біздің елі­міздегі қоғамдық келісімді сақтауда ай­рық­ша жауапкершілік сіздердің мо­йын­дарыңызда! Азаматтарды этни­калық және басқа да белгілері бойынша бір-біріне қарсы қоюдың, қосарлама стан­дарттар қолданудың кез келген талабы мемлекеттің қатаң реакциясына кезігуі қажет. Бұл – жай айтыла салған сөз емес! Осы істермен шын айналысу керек бола­ды» деп міндеттеді.
Марат Тәжин этносаралық саладағы саясатқа жауапты тұлғаларға, Қазақстан халқы ассамблеясына, құр қарап отыр­май, бүкіл дүниежүзіндегі тіптен үдей түскен қауіптерді назарға алуды жүктеді. Бұл мәселелер ҚХА-ның алдағы үлкен құ­рылтайында қаралуға тиісті.
– Бұл жиын Қазақстан халқы ассамб­лея­сының 20-сессиясына дайындық қар­саңы­мен ұштасып отыр, – деп хабарлады Мем­лекеттік хатшы. – Бас қосуымыздың не­гізгі мақсаты – Елбасымыз жариялаған «Қа­зақстан – 2050» стратегиясын іске асырудағы Қазақстан халқы ассамб­лея­сының алдында тұрған міндеттер, оны іске асыру жолдары. Бүгінгі таңда біздің әлемдегі үдей түскен әлеуметтік шиеле­ністер, өркениеттік құндылықтар дағда­рысы, жаңа әлемдік тұрақсыздық сияқты қауіптер бізге де ой салуы керек.
Ол осындай қиын заманда ҚХА, қо­ғам­мен тізе қосып, негізгі құндылық­тар­ды насихаттауды күшейту тиістігіне тоқталды. «Бұл – ең алдымен өз Отаны­ның тағдырына жауапкершілік, оның мүд­десін қорғауға әзірлік және өз хал­қының мәдениеті мен дәстүріне құрмет. Осы негізгі құндылықтарды насихаттауға қоғамның барлық ұйымдастырушылық ресурстары тартылуы тиіс. Бұл көпқырлы идеологиялық міндет. Оның орындалуы білім, тәрбие, мәдениет және ақпарат, аза­­маттық қоғам институттары жүйесі ар­қылы іске асырылуы тиіс» деп белгіледі М.Тәжин.
Алқалы жиын қорытындысында Мем­­лекеттік хатшы мемлекеттік орган­дар­ға этносаясат бағытындағы саяси жос­парлауды  күшейтуді,  ведомствоара-лық үйлесімді жетілдіруді, мемлекеттік органдар мен азаматтық қоғам инсти­тут­тарының елдегі келісімді нығайту бағы­тындағы ортақ міндеттерін іске асыру бойын­ша қарым-қатынасының тиімді­лігін арттыруды қарастыратын тапсыр­малар берді.

Айхан ШӘРІП

 

http://www.aikyn.kz

Рубрика: