Sorry, this entry is only available in Казахский For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

3e6e044cda2bc30bce3bfb91bb2f61e1Абай ОМАРОВ (коллаж)

Қазақстанда байланыс және ақпарат қызметкерлерінің күні, яғни журналистердің кәсіби төл мерекесі 28 маусымға белгіленгенімен, спорт қаламгерлері өз мейрамдарын 2 шілде күні атап өтіп жүр. 1995 жылдан бастап солай. Халықаралық спорт журналистері қауымдастығының қаулысымен бекітілген бұл күні Қазақстанның спорт тілшілері де бір-бірлерін мейрамдарымен құттықтап жатады. Оқырман қауымның да жылы лебіздерін естіп жатамыз.

Бейресми деректерге сүйенсек, әлемде 30 мыңнан астам спорт журналисі бар кө­рінеді. Соның ішінде қазақ спорт журна­лис­тикасының халі қалай? Қазақстан емес, қазақ спорт журналистикасы жайлы ай­тып отырмыз. Нендей проблемалар бар? Не атқарылмай жатыр? Не жетіспей жатыр? Кешегі мейрамнан кейін қазақ спорт жур­налистикасының қазіргі жайы жайлы біраз мәселеге бас қатырған едік.

Елімізде орыстілді және қазақтілді жур­налистика деп бөлінетіні бар. Спорт та­қы­рыбы да сол сияқты. Осы орайда, шы­ны керек, оқырман қауымнан «қазақ­тілді журналистер ақпараттарды кеш тара­тады. Барлық жаңалықты орыстілді сайт­тар­дан оқып алған соң, қазақтілді сайт­тар­ды қазбалау қызықсыз» деген пікірлерді жиі естіп жатамыз. Иә, жасыратыны жоқ, қазақ спорт журналистикасында ақпарат­тардың кейде кешеуілдеп жататыны да бар. Бірақ бұл тек сайттарға ғана қатысты мә­селе болса керек. Әйтпесе күнделікті немесе күнара шығатын республикалық газеттері­міз орыстілді басылымдарға дес бермейді. Тіпті оқырмандарына ақпарат таратуда әлдеқайда жедел десек, артық айтпаған­дығымыз болар. Ал сайттарымыз неге опе­ративті емес? Неге мақалаға са­раң? Осы мәселенің жауабын бірге іздеп көрелік.

Әлбетте, бүгінгі нарық заманында бар­лық мәселе, бірінші ретте, қаржыға келіп тірелетіні рас. Жай ғана сайтты ашудың өзі біраз ақшаны қажет етеді. Ал оны күнде­лікті тың ақпараттармен толықтырып, жа­ңар­тып отыру – одан кейінгі кезеңнің ен­шісінде. Мұның өзі де оңай шаруа емес. Демеушінің жоқтығынан қаржыдан қаға­жу көріп, кейін жабылып қалған біраз қа­зақтілді спорт сайттарын білеміз.

Жалпы, бүгінде елімізде тек қана спорт­қа бағытталған бес-алты-ақ қазақша сайт бар. Бәрінің де құрылтайшылары – отандық спорттың дамуына өз үлесімді қоссам деп, өз қаржысына ашқан жур­налистер. Шама-шарқынша сайт шаруа­сын дөңгелетіп жүр. Күндіз негізгі жұмысы­мен айналысып, түн­де сайттың шаруасы­мен таң ала боздан­ған­ша кірпік қақпайтын әріптестерімізді білеміз. Ашығын айту керек, ешбіріне еш жерден көмек көрсе­тіліп жатқан да жоқ. Рас, көңілі түскен кез­де оқта-текте қол ұшын созатын атқамінер­лер де бар. Бірақ мұның барлығы да – теңізге тамған там­шы­дай ғана көмек. Сон­дықтан да болар, кей­бір спорттық сайт­тарда мақала бір күн са­лынып, апталап үзіліс алып жатады. Ол үш­ін сайт иелерін кінәлауға да құқығымыз жоқ. Қалай бол­ған күнде де, олар сол ең­бектері үшін еш­бір жерден жалақы алып отырған жоқ. Бәрі де отан­дық спорттың қамы үшін. Ал орыстілді сайт­тарды ала­йықшы. Бәрінің болмаса да, көбісінің қал­талы құрылтай­шы­лары бар. Тұрақты ай­лықтары да аз емес.

Сонымен, қазақ спорт журналистика­сының мәртебесін көтеру үшін не істеу ке­рек? Әлбетте, бұл тұрғыда әртүрлі идея­ларды ортаға тастауға болады. Қазақтілді спорт сайттарын көбейтіп, қалталы демеу­шілердің қарамағына беруге де болады. Қазақтілді спорттық сайттарға тендерлер бөлу де оңды шаруа болар еді. Әрбір спорт­тық федерациялар мен қауымдас­тық­тар өздерінің сайттарын ашып, оған қазақтілді тілшілерді көптеп тарту – күн тәртібіндегі мәселе. Рас, федерациялардың өз сайттары бар. Бірақ, жасыратыны жоқ, барлығында бірдей қазақша бөлім жұмыс жасайды деп айта алмайсыз. Тіпті кейбі­рінде сайт деген атауымен жоқ.

Сондай-ақ ұсыныстардың бірі — әр фе­дерация сол спорт түрінен болатын Азия біріншілігі, әлем чемпионаты секілді ірі додаларға міндетті түрде қазақ сайттары мен күнделікті басылымдарда қызмет атқаратын спорт журналистерін апару ке­рек деп есептер едік. Мұны федерация­лар­ға еліміздің Спорт және денешынық­тыру істері агенттігі бас болып міндеттесе, тіптен жақсы. Мәселен, Амманда өтіп жат­қан бокстан Азия чемпионатына қазақша спорттық сайттардың екі және орыстілді сайттардың бір журналисі барып, боксшы­лардың жекпе-жектерін өз көздерімен көріп, материал жазса, мақаласы өте оқы­лымды болары рас қой. Сол жерде жедел сұхбат, репортаждар ұйымдастырып, оқыр­мандарға ұсынар болса, бұл сол фе­де­рацияның да еңбегін көрсетер еді. Ал Олимпиада ойындарына қанша қазақ спорт журналисінің баратыны – мүлдем бөлек әңгіме.

Осы орайда қазақ спорт журналистері деп баса назар аударып отырғанымыз тек әріптестеріміздің қамы ғана емес, мем­лекеттік тіліміздің мәртебесін арттыруға ба­ғытталған қадамымыз деп түсінген жөн болар.

Ғалым Сүлеймен, республикалық «Айқын» газетінің спорт шолушысы:

– Спорт және денешынықтыру істері агенттігі федерацияларға әлем чемпио­нат­тары мен Азия біріншіліктері секілді ірі до­да­ларға журналистерді де апаруды мін­деттеу керек деп ойлаймын. Міндет­теу – агенттіктің, журналистерді апару феде­ра­ция­лардың қолдарынан келеді. Асыра сілтегенім емес, халық­ара­лық жа­рыстар­ға журналистерді де апарар болса, олар өздеріне кеткен сол шығын­дарды еселеп қайтарар еді. Әйтпесе, шыны керек, жан­күйер қауым қай спорт­шымыздың қай до­да­ларға түсіп жатқа­нын да білмейтін кез­дері болады. Жур­налист жарыс бары­сы­нан керемет ре­пор­таждар жүргізіп, өзекті мә­селелерді қозғаса, елімізде ха­лық­тың да спортқа деген ынтызарлығы ояна­ды. Сол фе­дерацияның еңбегі де көрінеді. Сондай-ақ федерациялардағы баспасөз қызмет­терінің де мәртебелерін көтеру қажет. Тіпті кейбір федерацияларда бас­па­сөз хатшысы деген атымен жоқ.

Автор: Әзиз ЖҰМАДІЛ

http://alashainasy.kz

 

Рубрика: